Dopamine. Wat doet het nou eigenlijk en waarom is het zo belangrijk?

Stel je bent bij de action en ziet de leukste aanbiedingen die je absoluut niet kan laten staan en je gaat afrekenen. Je hebt dan vast wel de blijdschap gevoeld zodra je iets nieuws hebt gekocht. Maar waarom worden we dan zo blij van nieuwe spullen kopen?

Die blijdschap wordt dus veroorzaakt door dopamine, ook wel het gelukshormoon genoemd. Dopamine is een neurotransmitter en zorgt ervoor dat er vanuit de hersenen gecommuniceerd wordt naar de zenuwcellen om een bepaalde reactie/ bepaald gevoel te geven. Het stofje wordt niet constant door de hersenen geproduceerd, het wordt vrijgegeven bij bepaalde handelingen of situaties zoals sporten, eten, seks of drugs. Het zorgt er dus voor dat bepaalde dingen ons een goed gevoel geven. Dopamine is onderdeel van ons beloningsysteem en dus een belangrijk onderdeel in hoe we emoties voelen. Daarnaast is dopamine belangrijk voor de communicatie tussen serotonine en noradrenaline die belangrijk zijn voor goede motoriek, coördinatie en concentratie. Echter heeft dit stofje ook zijn donkere kanten.

Dopamine en verslaving

Dopamine speelt namelijk ook een grote rol in verslaving. Drugs creëert een kunstmatige high die intenser is dan ons lichaam op een natuurlijke manier maakt. De hersenen gaan zich daarop aanpassen waardoor ze minder gevoelig worden voor dopamine. Om hetzelfde geluksgevoel te krijgen hebben ze dus meer dopamine ( in dit geval dus drugs of andere verslavende stoffen ) nodig om hetzelfde gevoel te krijgen. Het is aangetoond dat chronische drugsgebruikers minder dopamine in de hersenen hebben. Waarschijnlijk is dat om te compenseren voor de kunstmatige pieken in je beloningsysteem. Door dit tekort voelen verslaafden zich snel depressief en angstig zodra ze niet gebruiken wat ervoor zorgt dat stoppen heel moeilijk wordt. Ook als de verslaving geen verslavende stoffen bevat zoals een seks of shopverslaving geldt dat je steeds meer dopamine nodig hebt om hetzelfde gevoel te krijgen.

Wat gebeurd er bij een tekort aan dopamine?

Een tekort aan dopamine kan zich uiten door lusteloosheid, vermindering van concentratie en afnemende concentratie. Andere symptomen kunnen ook vermoeidheid en geheugenverlies zijn. Een tekort aan dopamine kan echter ook zorgen voor motorische stoornissen en zelfs de ziekte van Parkinson. Mensen met de ziekte van Parkinson hebben een 90% lager dopamine gehalte dan gezonde mensen. Dopamine heeft dus niet alleen invloed op onze emoties maar ook op onze motorische functies. Het beïnvloed ook de doorbloeding in bepaalde delen van het lichaam en het autonome zenuwstelsel. Oftewel dopamine is heel belangrijk voor ons optimaal functioneren. Een tekort kan zich uiten door problemen in de spijsvertering en gebrek aan energie.

Symptomen dopamine tekort op een rij:

  • Zware vermoeidheid
  • Lusteloosheid
  • Prestatieverlies
  • Concentratieproblemen
  • Geheugenverlies of verminderd geheugen
  • Ongecontroleerd zweten
  • Ongecontroleerde speekselvorming
  • Verstoorde spijsvertering
  • Problemen met plassen
  • Slikstoornissen
  • Bewegingsstoornissen
  • depressie

Wat kan je doen bij tekort aan dopamine

Vermoed je dat je een dopamine tekort hebt? Er zijn veel manieren om je dopamine gehalte omhoog te krikken. Hieronder hebben we de beste manieren op een rijtje gezet.

1. Voeding

Gezonde en gebalanceerde voeding is noodzakelijk zodat we goed kunnen functioneren in het leven. Een gezonde balans tussen eiwitten, koolhydraten, vetten, sporenelementen en micronutriënten heeft een positief effect op je dopaminespiegel.

Omega 3: Het versterkt de functie en structuur van de hersenen wat de afgifte van dopamine verhoogt. Omega is te vinden in vette vis zoals zalm en makreel maar ook in lijnzaad.

Aminozuren: Tyrosine en fenylalanine hebben ook een positief effect op je dopamine gehalte. Deze voedingstof is te vinden in eieren, zuivelproducten, rundvlees en peulvruchten. Het eten van eiwitten is goed voor je dopamine niveau.

Vitamine B en C: Te vinden in citrusvruchten, bessen, wortelen, aardappelen, noten en volkoren granen.

2. Meditatie

Meditatie creëert rust in je hoofd, wat zorgt voor geestelijke ontspanning. Dit is een hele goede training om je mentale en fysieke toestand te verbeteren. Uit onderzoek is het gebleken dat meditatie een positieve invloed heeft op de huishouding van neurotransmitters en helpt met het verhogen van dopamine.

3. Lichaamsbeweging

Lichamelijke inspanning is noodzakelijk om voor een gezonde huishouding van neurotransmitters te zorgen. Bewegen zorgt ervoor dat het lichaam endorfine aanmaakt wat je dus gelukkiger laat voelen. Uit onderzoek blijkt dat 20/30 minuten beweging per dag al een positief effect heeft op je mentale en fysieke gezondheid. Deze effecten komen niet volledig door de effecten van dopamine, maar het zorgt er wel voor dat je hogere dopaminegehaltes aanmaakt.

4. supplementen

Om voldoende dopamine aan te maken heeft ons lichaam bepaalde voedingstoffen en mineralen nodig. Voorbeelden zijn ijzer, foliumzuur, niacine, vitamine B6 en vitamine D. Een supplement is echter geen vervanging voor een gezond eetpatroon of zonlicht en dus bedoeld als extra hulpmiddel.

5. genoeg slaap

Dopamine zorgt voor alertheid en wanneer het geproduceerd wordt zijn we dus waakzaam. De meeste dopamine wordt in de ochtend nadat we zijn opgestaan aangemaakt en wordt in de avonden minder wanneer we gaan slapen. Bij een verstoord nachtritme raakt het natuurlijke ritme uit balans wat ervoor zorgt dat de gevoeligheid voor de dopaminereceptoren afneemt. Dit kan zorgen voor verminderde concentratie en coördinatie. Probeer zoveel mogelijk op een vast tijdstip naar bed te gaan en op te staan en zorg ervoor dat je elke nacht tussen de 7-9 uur slaap pakt.

6. Genoeg zonlicht

Vitamine D is een heel belangrijke stof voor neurotransmitters. Veel mensen hebben in de winter vaak last van depressieve gevoelens ( ook wel winterdepressie genoemd ) vanwege een tekort aan vitamine D. Dagelijks een korte wandeling in de buitenlucht kan helpen met de negatieve stemmingen en verhoogt de hoeveelheid dopamine en andere stemming bevorderende neurotransmitters. Hierdoor krijg je ook een betere stemming omdat je in beweging bent.

Wat zijn de gevolgen van teveel dopamine?

Zoals met de meeste dingen in het leven is teveel dopamine ook niet goed. Dit heeft invloed op je perceptie van gevoelens. Dopamine reageert op externe prikkels en een grote hoeveelheid ervan kan dus ervoor zorgen dat je overprikkeld raakt. Door de overprikkeling kan je geen onderscheid meer maken tussen belangrijke en onbelangrijke gevoelens. Dit kan voor mentale psychische klachten zorgen en het is dan belangrijk om eventuele hulp in te schakelen die je kan helpen hiermee om te gaan.